Heb je last van een onregelmatige menstruatie, hardnekkige acne, haargroei op je kin of buik, moeite met afvallen of ben je vaak moe? Dan vraag je je misschien af of je hormonen uit balans zijn. Eén van de meest voorkomende oorzaken van deze klachten is PCOS (Polycysteus Ovarium Syndroom).
PCOS komt voor bij ongeveer 1 op de 10 vrouwen, maar wordt vaak pas na jaren ontdekt. Veel klachten worden toegeschreven aan stress, overgewicht of “het hoort erbij”, terwijl er juist sprake kan zijn van een hormonale disbalans.
In deze blog lees je wat PCOS precies is, welke symptomen erbij horen, waarom er vaak sprake is van meer mannelijke hormonen bij vrouwen, hoe insulineresistentie hierbij een rol speelt en wat je zelf kunt doen om je hormonen beter in balans te brengen en mogelijk meer vrouwelijke hormonen te krijgen.
Vergeet niet om mijn gratis e-book Wat je hormonen je écht willen vertellen te downloaden. Je vindt ’m onderaan deze blog.
Wat is PCOS?
PCOS staat voor Polycysteus Ovarium Syndroom. Het is een hormonale aandoening waarbij de samenwerking tussen de hersenen, eierstokken en verschillende hormonen verstoord raakt. Hierdoor rijpen eiblaasjes vaak niet goed, waardoor een eisprong uitblijft of onregelmatig plaatsvindt.
Hoewel de naam anders doet vermoeden, draait PCOS niet alleen om de eierstokken. De aandoening heeft invloed op het hele hormonale systeem. Bij veel vrouwen spelen verhoogde insulinewaarden en een verhoogde aanmaak van het mannelijk hormoon testosteron een belangrijke rol. Deze combinatie veroorzaakt veel van de klachten die bij PCOS horen.
PCOS symptomen: zo herken je de signalen
Iedere vrouw ervaart PCOS anders. Sommige vrouwen hebben slechts enkele klachten, terwijl anderen dagelijks hinder ondervinden van verschillende symptomen.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- een onregelmatige of uitblijvende menstruatie;
- moeite om zwanger te worden;
- acne, vooral op de kin en kaaklijn;
- overmatige haargroei op het gezicht, de borst of buik;
- dunner wordend haar of haaruitval;
- gewichtstoename of moeite met afvallen;
- vermoeidheid;
- sterke trek in zoet of koolhydraatrijke producten;
- stemmingswisselingen.
Herken je meerdere van deze symptomen? Dan is het verstandig om je klachten met de huisarts te bespreken. Een vroege diagnose kan helpen om klachten beter te behandelen en complicaties op de lange termijn te voorkomen.
Waarom hebben vrouwen met PCOS meer mannelijke hormonen?
Een belangrijk kenmerk van PCOS is dat er vaak sprake is van meer mannelijke hormonen bij vrouwen. Deze hormonen worden ook wel androgenen genoemd. Het bekendste androgen is testosteron.
Hoewel testosteron bekendstaat als een mannelijk hormoon, maken vrouwen dit hormoon ook aan. In een gezonde balans draagt het mannelijk hormoon bij vrouwen onder andere bij aan:
- spierkracht;
- energie;
- libido;
- botgezondheid.
Bij PCOS produceren de eierstokken echter vaak te veel androgenen. Daardoor raakt de hormoonbalans verder verstoord.
Een verhoogd gehalte aan een mannelijk hormoon bij vrouwen kan leiden tot:
- ongewenste haargroei op gezicht, borst of buik;
- hardnekkige acne;
- een vettere huid;
- haaruitval volgens een mannelijk patroon.
Veel vrouwen schrikken wanneer ze horen dat ze verhoogde waarden van een mannelijk hormoon hebben. Toch betekent dit niet dat je letterlijk mannelijker wordt. Het laat vooral zien dat de hormonale balans verstoord is en ondersteuning nodig heeft.
Hoe kun je meer vrouwelijke hormonen krijgen?
Veel vrouwen met PCOS vragen zich af hoe ze meer vrouwelijke hormonen kunnen krijgen. Hoewel je hormonen niet eenvoudig zelf kunt verhogen, kun je wel leefstijlfactoren beïnvloeden die bijdragen aan een betere hormoonbalans.
Door de oorzaak van de hormonale verstoring aan te pakken, kan het lichaam weer beter in balans komen. Hierdoor kunnen de verhouding tussen vrouwelijke en mannelijke hormonen verbeteren.
Factoren die hierbij kunnen helpen zijn:
- een stabiele bloedsuikerspiegel;
- voldoende beweging;
- gezond lichaamsgewicht;
- voldoende slaap;
- stressvermindering;
- een gevarieerd voedingspatroon.
Het doel is niet zozeer om kunstmatig meer vrouwelijke hormonen te krijgen, maar om de natuurlijke hormoonbalans te ondersteunen zodat het lichaam weer beter functioneert.
Welke rol speelt insulineresistentie bij PCOS?
Bij een groot deel van de vrouwen met PCOS speelt insulineresistentie een belangrijke rol.
Normaal zorgt insuline ervoor dat glucose vanuit het bloed wordt opgenomen in de cellen. Wanneer het lichaam minder gevoelig wordt voor insuline, maakt de alvleesklier steeds meer insuline aan om hetzelfde effect te bereiken.
Deze verhoogde insulinespiegel stimuleert de eierstokken vervolgens om meer androgenen te produceren. Hierdoor ontstaan of verergeren klachten die horen bij een verhoogd mannelijk hormoon bij vrouwen, zoals acne, overbeharing en een onregelmatige menstruatie.
Daarnaast maakt insulineresistentie het voor veel vrouwen lastiger om af te vallen, zelfs wanneer zij gezond eten en voldoende bewegen.
Hoe wordt PCOS vastgesteld?
De diagnose PCOS wordt niet gesteld op basis van één enkele test. Een arts of gynaecoloog kijkt meestal naar een combinatie van verschillende factoren.
Hierbij wordt onder andere gekeken naar:
- het menstruatiepatroon;
- lichamelijke klachten;
- bloedonderzoek naar hormoonwaarden;
- een echo van de eierstokken.
Niet iedere vrouw met PCOS heeft zichtbare cysten op de eierstokken. Daarom wordt altijd gekeken naar het totaalplaatje.
Wat kun je zelf doen bij PCOS?
Hoewel PCOS niet te genezen is, kun je met leefstijl vaak veel invloed uitoefenen op je klachten.
1. Houd je bloedsuiker stabiel
Een stabiele bloedsuiker helpt om de insulineproductie te verlagen. Hierdoor kunnen ook de verhoogde waarden van het mannelijk hormoon afnemen.
Kies daarom vaker voor:
- eiwitrijke maaltijden;
- voldoende vezels;
- gezonde vetten;
- zo min mogelijk sterk bewerkte producten.
2. Beweeg regelmatig
Je hoeft geen fanatieke sporter te zijn. Wandelen, fietsen en krachttraining kunnen de insulinegevoeligheid verbeteren en bijdragen aan een betere hormoonbalans.
3. Verminder langdurige stress
Chronische stress verhoogt het stresshormoon cortisol. Dit kan de hormonale balans verder verstoren en bestaande klachten versterken.
Voldoende ontspanning, slaap en herstel zijn daarom minstens zo belangrijk als gezonde voeding.
4. Kijk verder dan alleen de symptomen
Acne, haaruitval of een onregelmatige cyclus zijn vaak signalen van een onderliggende hormonale disbalans. Door niet alleen de symptomen te bestrijden, maar ook de oorzaak aan te pakken, werk je aan een duurzamer herstel.
Heb je het gevoel dat je hormonen uit balans zijn en wil je niet alleen de symptomen aanpakken, maar ook de onderliggende oorzaak? In mijn persoonlijke Hormonen in Balans 1-op-1 traject van drie maanden kijken we met een uitgebreide hormoonanalyse naar het totaalplaatje, waaronder voeding, stress, darmgezondheid en leefstijl. Op basis daarvan ontvang je een persoonlijk adviesplan en begeleid ik je stap voor stap om je hormonen op een natuurlijke manier weer in balans te brengen.
Conclusie: PCOS, de belangrijkste inzichten op een rij
PCOS is veel meer dan alleen een onregelmatige menstruatie. Bij veel vrouwen spelen insulineresistentie en meer mannelijke hormonen bij vrouwen een belangrijke rol. Hierdoor kunnen klachten ontstaan zoals acne, overbeharing, vermoeidheid, haaruitval en moeite met afvallen.
Door inzicht te krijgen in wat er in je lichaam gebeurt en stap voor stap te werken aan een gezonde leefstijl, kun je je hormoonbalans ondersteunen. Wie zich afvraagt hoe je meer vrouwelijke hormonen kunt krijgen, doet er goed aan om te focussen op het herstellen van de natuurlijke balans tussen vrouwelijke hormonen en het mannelijk hormoon bij vrouwen. Dat is vaak de eerste stap naar minder klachten en meer energie.
Veelgestelde vragen over PCOS
Is PCOS te genezen?
PCOS is niet te genezen, maar dat betekent niet dat je er niets aan kunt doen. Door je leefstijl aan te passen, kun je veel PCOS klachten verminderen of zelfs laten verdwijnen. Veel vrouwen merken dat hun cyclus regelmatiger wordt en dat symptomen zoals acne, cravings en vermoeidheid afnemen. Kleine aanpassingen kunnen hierbij al een groot verschil maken.
Kun je zwanger worden met PCOS?
Ja, veel vrouwen met PCOS worden gewoon zwanger. Wel kan het langer duren, omdat de eisprong onregelmatig is of soms uitblijft. Een gezonde leefstijl kan de kans op een regelmatige eisprong vergroten.
Kun je afvallen met PCOS?
Ja, afvallen met PCOS is mogelijk, maar het kan moeilijker zijn dan zonder PCOS. Veel vrouwen met PCOS hebben insulineresistentie, waardoor het lichaam sneller vet opslaat en meer moeite heeft om gewicht te verliezen. Daarom is een voedingspatroon met voldoende eiwitten, vezels en gezonde vetten belangrijk.
