Menstruatiepijn sluipt vaak je leven binnen zonder dat je het direct doorhebt. Niet alleen fysiek, maar ook mentaal. Misschien weet je dagen van tevoren al dat je menstruatie eraan komt. Je plant minder afspraken, zegt sociale activiteiten af “voor de zekerheid” en legt alvast pijnstillers klaar. Voor veel vrouwen is het een vast onderdeel van hun maandelijkse routine.
Misschien praat je het voor jezelf goed. Het zijn tenslotte maar een paar dagen. Andere vrouwen hebben het ook. Je wilt je niet aanstellen.
Toch voelt het diep vanbinnen niet normaal dat je iedere maand zoveel pijn hebt. Dat je lichaam je dwingt om rust te nemen, terwijl je eigenlijk gewoon wilt functioneren. Hevige menstruatiepijn is geen teken dat je een lage pijngrens hebt. Het is een belangrijk signaal van je lichaam dat er mogelijk iets uit balans is.
In deze blog lees je de meest voorkomende oorzaken van menstruatiepijn, de invloed van menstruatie en hormonen, en wat je zelf kunt doen om de klachten te verminderen.
Onderaan deze blog kun je bovendien mijn gratis e-book Wat je hormonen je écht willen vertellen downloaden.
Menstruatiepijn: wat is normaal en wat niet?
Een lichte zeurende pijn in je onderbuik, wat vermoeidheid of een trekkend gevoel tijdens je menstruatie is normaal. Je lichaam stoot het baarmoederslijmvlies af en dat proces kost energie.
Maar pijn tijdens menstruatie waardoor je niet kunt werken, sporten of functioneren, hoort niet normaal te zijn. Ook wanneer je krom ligt van de pijn, veel bloed verliest, grote bloedstolsels hebt of iedere maand afhankelijk bent van pijnstillers, is het verstandig om verder te kijken.
Veel vrouwen krijgen al op jonge leeftijd te horen dat menstruatiepijn “er nu eenmaal bij hoort”. Daardoor blijven klachten soms jarenlang bestaan zonder dat er naar de oorzaak wordt gezocht.
Je menstruatie vertelt juist veel over je gezondheid. De manier waarop jouw lichaam reageert tijdens de cyclus geeft waardevolle informatie over je hormonen en eventuele disbalansen.
Menstruatie en hormonen: waarom je cyclus zoveel invloed heeft
Je menstruatie staat niet op zichzelf. Gedurende de hele maand veranderen je hormonen voortdurend. Deze menstruatie cyclus hormonen bepalen niet alleen wanneer je ongesteld wordt, maar hebben ook invloed op je energie, stemming, slaap en pijnbeleving.
Tijdens de eerste helft van je cyclus stijgt het hormoon oestrogeen. Na de eisprong neemt progesteron het over. Wanneer beide hormonen goed samenwerken, verloopt de menstruatie meestal soepel.
Zijn deze hormonen uit balans? Dan kunnen hormoonschommelingen tijdens de menstruatie zorgen voor klachten zoals menstruatiepijn, PMS, stemmingswisselingen en vermoeidheid.
Menstruatiepijn door oestrogeendominantie
Een veelvoorkomende oorzaak van menstruatiepijn is oestrogeendominantie. Hierbij is de verhouding tussen oestrogeen en progesteron verstoord. Er hoeft niet eens sprake te zijn van te veel oestrogeen. Ook een tekort aan progesteron kan ervoor zorgen dat oestrogeen relatief de overhand krijgt.
Bij oestrogeendominantie zie je vaak:
- hevige menstruatiepijn;
- zere of gespannen borsten;
- langdurige of hevige menstruaties;
- PMS klachten zoals prikkelbaarheid en emotionele schommelingen;
- vocht vasthouden.
Progesteron heeft een ontspannende werking op de spieren van de baarmoeder. Wanneer dit hormoon onvoldoende aanwezig is, kunnen de baarmoedersamentrekkingen heftiger worden en neemt de pijn toe.
Ontstekingsreacties kunnen menstruatiepijn versterken
Tijdens de menstruatie maakt je lichaam prostaglandines aan. Dit zijn stofjes die ervoor zorgen dat de baarmoeder samentrekt om het baarmoederslijmvlies af te stoten.
Hoe meer prostaglandines je lichaam aanmaakt, hoe krachtiger deze samentrekkingen zijn. Dat kan leiden tot meer krampen en hevigere menstruatiepijn.
Verschillende factoren kunnen deze ontstekingsreactie versterken, zoals:
- langdurige stress;
- chronisch slaaptekort;
- weinig beweging;
- een voedingspatroon met veel suiker en sterk bewerkte producten;
- roken.
Door ontstekingen in het lichaam te verminderen, ervaren veel vrouwen minder pijn tijdens hun menstruatie.
Endometriose als oorzaak van pijn tijdens menstruatie
Een andere belangrijke oorzaak van hevige menstruatiepijn is endometriose. Bij deze aandoening groeit weefsel dat lijkt op baarmoederslijmvlies buiten de baarmoeder, bijvoorbeeld op de eierstokken, eileiders of het buikvlies.
Dit weefsel reageert iedere maand op de hormonale veranderingen van de menstruatiecyclus en veroorzaakt ontstekingen en pijn.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- ernstige menstruatiepijn;
- buikpijn buiten de menstruatie;
- pijn tijdens het vrijen;
- pijn bij de ontlasting;
- misselijkheid;
- vermoeidheid.
Endometriose wordt helaas nog regelmatig laat ontdekt, omdat afwijkingen niet altijd zichtbaar zijn op een echo. Blijf daarom aanhoudende klachten serieus nemen.
Myomen kunnen ook menstruatiepijn veroorzaken
Myomen, ook wel vleesbomen genoemd, zijn goedaardige gezwellen in de spierwand van de baarmoeder. Ongeveer 20 tot 30 procent van de vrouwen krijgt hiermee te maken.
Afhankelijk van de grootte en locatie kunnen myomen zorgen voor:
- hevige menstruatiepijn;
- langdurige menstruaties;
- overmatig bloedverlies;
- een drukkend gevoel in de onderbuik.
Hoewel niet iedere vrouw klachten ervaart, is het verstandig om dit te laten onderzoeken wanneer je menstruaties steeds pijnlijker worden.
Voeding en leefstijl hebben invloed op menstruatie en hormonen
Je leefstijl heeft meer invloed op je hormonen dan veel vrouwen denken.
Te veel suiker
Een hoge suikerinname kan ontstekingsprocessen versterken en invloed hebben op hormonen zoals insuline en oestrogeen. Hierdoor kunnen hormoonschommelingen tijdens de menstruatie toenemen en kan menstruatiepijn verergeren.
Magnesium
Magnesium helpt spieren ontspannen en ondersteunt het zenuwstelsel. Een tekort aan magnesium kan bijdragen aan meer krampen en meer pijn tijdens de menstruatie.
Stress
Chronische stress verhoogt het stresshormoon cortisol. Daardoor blijft er minder ruimte over voor de aanmaak van progesteron, waardoor de hormonale balans verder verstoord kan raken.
Wat kun je doen om menstruatiepijn te verminderen?
Er bestaat geen standaardoplossing voor menstruatiepijn. Iedere vrouw is anders en daarom vraagt ook iedere hormonale disbalans om een persoonlijke aanpak.
Vaak helpt het om:
- de oorzaak van je menstruatiepijn te onderzoeken;
- je hormonale balans te herstellen;
- ontstekingen in het lichaam te verminderen;
- gezonder te eten;
- voldoende te slapen;
- stress zoveel mogelijk te beperken;
- regelmatig te bewegen;
- waar nodig supplementen in te zetten.
Door niet alleen de pijn te onderdrukken, maar juist naar de oorzaak te kijken, kun je op de lange termijn veel winst behalen.
Je hoeft je klachten niet te blijven accepteren of iedere maand alleen te vertrouwen op pijnstillers. Tijdens mijn Hormonen in Balans 1-op-1 traject brengen we met een uitgebreide hormoonanalyse de oorzaak van jouw klachten in kaart en begeleid ik je drie maanden lang met een persoonlijk voedings- en leefstijlplan.
Conclusie: Menstruatiepijn serieus nemen loont
Menstruatiepijn is niet iets waar je je automatisch bij hoeft neer te leggen. Natuurlijk kan een menstruatie ongemakkelijk zijn, maar hevige of terugkerende pijn tijdens de menstruatie is een signaal dat je lichaam aandacht vraagt.
Door beter te begrijpen hoe menstruatie en hormonen samenwerken en welke rol de menstruatie cyclus hormonen spelen, krijg je meer inzicht in de oorzaak van jouw klachten. Of het nu gaat om oestrogeendominantie, ontstekingen, endometriose, myomen of leefstijlfactoren: er is vaak meer mogelijk dan alleen pijnstillers slikken.
Luister naar je lichaam. Hoe eerder je de oorzaak achterhaalt, hoe groter de kans dat je weer grip krijgt op je cyclus én op je gezondheid.
Veelgestelde vragen over menstruatiepijn
Kan menstruatiepijn erger worden naarmate je ouder wordt?
Ja, menstruatiepijn kan in de loop van de tijd veranderen. Hormonale veranderingen, het ontstaan van aandoeningen zoals myomen of endometriose en veranderingen in je leefstijl kunnen ervoor zorgen dat de klachten toenemen.
Wanneer moet je met menstruatiepijn naar de huisarts?
Maak een afspraak als je menstruatiepijn zo hevig is dat je niet meer normaal kunt functioneren, als pijnstillers onvoldoende helpen, als de klachten plotseling verergeren of als je naast de pijn ook last hebt van extreem bloedverlies of pijn buiten je menstruatie. Dit kan wijzen op een onderliggende aandoening die verder onderzocht moet worden.
Helpt bewegen tegen menstruatiepijn?
Ja, lichte tot matige beweging kan menstruatiepijn verminderen. Wandelen, fietsen, yoga of rustig rekken stimuleert de doorbloeding en kan helpen om de spieren rondom de baarmoeder te ontspannen. Kies vooral een vorm van beweging die prettig voelt voor jouw lichaam.
