Veel vrouwen lopen rond met hormonale klachten zonder precies te weten waar deze vandaan komen. Misschien voel je je al langere tijd vermoeid, heb je last van stemmingswisselingen, een opgeblazen gevoel of merk je dat afvallen ineens een stuk lastiger gaat. Vaak worden deze klachten afgedaan als stress, ouder worden of “iets wat erbij hoort”. Toch kan er meer aan de hand zijn.
Oestrogeendominantie is een veelvoorkomende hormonale disbalans waarbij er sprake is van een relatief te veel oestrogeen ten opzichte van progesteron. Dit betekent niet altijd dat je lichaam extreem veel oestrogeen aanmaakt, maar wel dat de balans tussen deze hormonen verstoord is. Juist die verhouding is belangrijk voor hoe je je voelt, zowel lichamelijk als mentaal.
In deze blog lees je wat oestrogeendominantie precies is, hoe je te veel oestrogeen bij vrouwen kunt herkennen, welke klachten vaak voorkomen, waardoor deze hormonale disbalans ontstaat en wat je zelf kunt doen om je hormonen weer beter in balans te brengen.
Vergeet niet om mijn gratis e-book Wat je hormonen je écht willen vertellen te downloaden. Je vindt ’m onderaan deze blog.
Wat is oestrogeendominantie?
Het vrouwelijk hormoon oestrogeen speelt een belangrijke rol in het lichaam. Het regelt onder andere de menstruatiecyclus, ondersteunt de vruchtbaarheid en heeft invloed op je botten, huid, hersenen en hart. Oestrogeen is dus onmisbaar voor een gezond lichaam.
Naast oestrogeen is ook progesteron een belangrijk hormoon. Tijdens een gezonde menstruatiecyclus werken deze hormonen nauw samen. Oestrogeen bouwt in de eerste helft van de cyclus het baarmoederslijmvlies op, terwijl progesteron in de tweede helft zorgt voor balans en voorbereiding op een eventuele zwangerschap.
Bij oestrogeendominantie raakt deze verhouding verstoord. Dat kan komen doordat je lichaam relatief te veel oestrogeen heeft, maar ook doordat je juist te weinig progesteron aanmaakt. Hierdoor krijgt oestrogeen meer invloed, wat kan leiden tot uiteenlopende klachten.
Deze hormonale disbalans komt regelmatig voor bij vrouwen vanaf ongeveer 35 jaar, tijdens de perimenopauze en overgang, maar ook bij jongere vrouwen met langdurige stress, een ongezonde leefstijl of na jarenlang gebruik van hormonale anticonceptie.
Belangrijk om te weten is dat hormonen voortdurend schommelen. Een tijdelijke verandering is heel normaal. Pas wanneer klachten langere tijd aanwezig zijn of elke maand terugkomen, kan er sprake zijn van een hormonale disbalans die aandacht verdient.
Hoe herken je te veel oestrogeen?
Te veel oestrogeen herken je meestal niet aan één specifieke klacht. Vaak is het een combinatie van lichamelijke, emotionele en hormonale signalen die steeds terugkomt. Omdat deze klachten geleidelijk ontstaan, leggen veel vrouwen de link met hun hormonen niet direct.
Herken je meerdere van onderstaande klachten? Dan kan het zijn dat er sprake is van oestrogeendominantie.
Cyclusklachten
Veel vrouwen merken als eerste veranderingen in hun menstruatiecyclus. Denk bijvoorbeeld aan:
- hevige menstruaties;
- pijnlijke menstruaties;
- langere menstruaties;
- onregelmatige cycli;
- tussentijds bloedverlies;
- ernstige PMS klachten.
Deze klachten ontstaan doordat te veel oestrogeen bij vrouwen invloed heeft op de opbouw van het baarmoederslijmvlies en de hormonale balans gedurende de cyclus.
Emotionele klachten
Hormonen hebben veel invloed op hoe je je voelt. Wanneer de balans verstoord raakt, kan dit merkbaar zijn in je stemming.
Veelvoorkomende klachten zijn:
- stemmingswisselingen;
- sneller geïrriteerd zijn;
- prikkelbaarheid;
- angstige gevoelens;
- neerslachtigheid;
- sneller overprikkeld raken;
- moeite met concentreren.
Lichamelijke klachten
Ook lichamelijk kan te veel oestrogeen verschillende signalen geven. Veel vrouwen ervaren onder andere:
- een opgeblazen gevoel;
- vocht vasthouden;
- gewichtstoename, vooral rond de buik;
- gevoelige of pijnlijke borsten;
- hoofdpijn of migraine;
- vermoeidheid;
- brain fog;
- opvliegers of nachtzweten.
Niet iedere vrouw ervaart dezelfde klachten. De ernst verschilt per persoon en hangt onder andere af van leeftijd, leefstijl, stressniveau en de fase van de menstruatiecyclus.
Minder bekende signalen van oestrogeendominantie
Naast de bekende klachten zijn er ook signalen die minder snel met hormonen worden geassocieerd. Toch kunnen ze wijzen op een hormonale disbalans.
Denk bijvoorbeeld aan:
- cellulitis;
- pijnlijke gewrichten;
- een huid die sneller veroudert;
- hardnekkig buikvet;
- moeite met afvallen ondanks een gezonde leefstijl.
Juist doordat deze klachten vaak los van elkaar worden bekeken, blijft oestrogeendominantie regelmatig onopgemerkt. Kijk daarom altijd naar het totaalplaatje in plaats van naar één afzonderlijk symptoom.
Waardoor ontstaat oestrogeendominantie?
Oestrogeendominantie ontstaat meestal niet door één enkele oorzaak. Vaak is het een combinatie van factoren die ervoor zorgt dat de balans tussen oestrogeen en progesteron verstoord raakt. Door inzicht te krijgen in deze oorzaken, kun je beter begrijpen waarom je klachten ervaart en waar je zelf invloed op kunt uitoefenen.
1. Perimenopauze en de overgang
Vanaf ongeveer je 35e tot 40e levensjaar begint je hormoonhuishouding langzaam te veranderen. Tijdens de perimenopauze daalt de aanmaak van progesteron vaak sneller dan die van oestrogeen. Daardoor ontstaat er relatief te veel oestrogeen, ook al kan de hoeveelheid oestrogeen zelf normaal zijn.
Veel vrouwen merken in deze periode veranderingen zoals:
- hevigere menstruaties;
- opvliegers;
- slechter slapen;
- stemmingswisselingen;
- gewichtstoename rond de buik;
- vermoeidheid.
Juist in deze levensfase komt oestrogeendominantie veel voor.
2. Langdurige stress
Stress heeft een grote invloed op je hormonen. Wanneer je langere tijd onder spanning staat, maakt je lichaam meer cortisol aan. Voor de productie van cortisol worden dezelfde bouwstoffen gebruikt als voor progesteron.
Daardoor blijft er minder progesteron beschikbaar en krijgt oestrogeen relatief meer invloed. Dit verklaart waarom veel vrouwen na een stressvolle periode ineens meer hormonale klachten ervaren.
Stress kan bovendien zorgen voor:
- slechter slapen;
- meer trek in suiker;
- minder energie;
- een tragere stofwisseling;
- meer buikvet.
Deze factoren versterken elkaar, waardoor de hormonale disbalans steeds groter kan worden.
3. Voeding en darmgezondheid
Voeding speelt een belangrijke rol bij gezonde hormonen. Je lichaam moet overtollig oestrogeen namelijk afbreken en afvoeren. De lever en darmen werken hierbij nauw samen.
Wanneer je voeding weinig vezels bevat of je darmflora uit balans is, kan overtollig oestrogeen opnieuw door het lichaam worden opgenomen. Hierdoor kan de hoeveelheid actief oestrogeen toenemen.
Een voedingspatroon met veel suiker, alcohol en ultrabewerkte producten kan dit proces verder verstoren.
Kies daarom zoveel mogelijk voor:
- groenten;
- fruit;
- volkorenproducten;
- peulvruchten;
- gezonde vetten;
- voldoende eiwitten.
Hiermee ondersteun je niet alleen je darmgezondheid, maar ook de natuurlijke afvoer van overtollig oestrogeen.
4. Xeno-oestrogenen
Naast het oestrogeen dat je lichaam zelf aanmaakt, kun je ook worden blootgesteld aan stoffen die zich gedragen als oestrogeen. Deze worden xeno-oestrogenen genoemd.
Ze komen onder andere voor in:
- plastics;
- pesticiden;
- sommige cosmetica;
- verzorgingsproducten;
- schoonmaakmiddelen.
Hoewel je deze stoffen niet volledig kunt vermijden, kun je de blootstelling wel verminderen door bewustere keuzes te maken, zoals glazen bewaarbakjes gebruiken, voeding niet in plastic opwarmen en vaker kiezen voor natuurlijke verzorgingsproducten.
5. Overgewicht
Vetweefsel is niet alleen een opslagplaats voor energie, maar maakt ook hormonen aan. Daardoor kan overgewicht bijdragen aan te veel vrouwelijke hormonen, waaronder oestrogeen.
Dit betekent niet dat iedere vrouw met overgewicht te veel oestrogeen heeft. Wel kan extra vetweefsel ervoor zorgen dat bestaande klachten van oestrogeendominantie worden versterkt.
Een gezonde leefstijl gericht op duurzame veranderingen is daarom vaak effectiever dan streng diëten.
Herken je de klachten van oestrogeendominantie of heb je het vermoeden dat je last hebt van te veel oestrogeen? Met mijn Hormonen in Balans 1-op-1 traject brengen we jouw hormonen, leefstijl en gezondheid in kaart en krijg je een persoonlijk plan om de oorzaak van je klachten aan te pakken.
Waarom hebben steeds meer vrouwen te veel oestrogeen?
Steeds meer vrouwen ervaren hormonale klachten die passen bij te veel oestrogeen bij vrouwen. Dat is niet zo vreemd als je kijkt naar onze huidige leefstijl.
Veel vrouwen combineren een drukke baan met een gezin, sociale verplichtingen en weinig tijd voor herstel. Daarnaast eten we vaker bewerkte voeding, bewegen we minder en slapen we gemiddeld minder goed dan vroeger. Al deze factoren kunnen invloed hebben op de hormoonbalans.
Ook de voortdurende blootstelling aan hormoonverstorende stoffen uit onze omgeving speelt waarschijnlijk een rol. Hierdoor krijgt het lichaam steeds meer prikkels te verwerken.
Dat betekent niet dat iedere vrouw met te veel oestrogeen dezelfde klachten ervaart. Hormonen zijn complex en worden beïnvloed door leeftijd, genetische aanleg, leefstijl en gezondheid. Daarom is het belangrijk om altijd naar het totaalplaatje te kijken en niet alleen naar één symptoom.
Waarom wordt oestrogeendominantie vaak niet herkend?
Veel vrouwen lopen jarenlang rond met klachten zonder te beseffen dat hormonen een rol kunnen spelen. Vermoeidheid, stemmingswisselingen of gewichtstoename worden vaak toegeschreven aan een druk leven of het ouder worden.
Gedachten die veel voorkomen zijn:
- “Ik ben gewoon moe.”
- “Dit hoort zeker bij mijn leeftijd.”
- “Ik moet gewoon gezonder eten.”
- “Iedere vrouw heeft hier toch last van?”
Hoewel deze klachten verschillende oorzaken kunnen hebben, is het goed om alert te zijn wanneer ze langere tijd aanhouden of steeds terugkeren. Je lichaam probeert je vaak iets duidelijk te maken. Door die signalen serieus te nemen, kun je eerder ontdekken of een hormonale disbalans zoals oestrogeendominantie meespeelt.
Wat kun je doen bij oestrogeendominantie?
Wanneer je vermoedt dat je last hebt van oestrogeendominantie, is het belangrijk om te weten dat je zelf al veel kunt doen om je hormonen te ondersteunen. Er bestaat geen snelle oplossing, maar met een gezonde leefstijl kun je je lichaam helpen om de hormonale balans te herstellen.
1. Kies voor voeding die je hormonen ondersteunt
Voeding vormt de basis van een gezonde hormoonhuishouding. Door te kiezen voor onbewerkte en voedzame producten ondersteun je niet alleen je hormonen, maar ook je lever en darmen. Deze organen spelen een belangrijke rol bij het afbreken en afvoeren van overtollig oestrogeen.
Kies regelmatig voor:
- groene bladgroenten zoals spinazie, boerenkool en rucola;
- gezonde vetten uit noten, avocado en vette vis;
- voldoende eiwit bij iedere maaltijd.
Probeer daarnaast suiker, alcohol en sterk bewerkte voeding zoveel mogelijk te beperken. Deze producten kunnen bijdragen aan schommelingen in je bloedsuiker en indirect invloed hebben op je hormoonbalans.
2. Ondersteun je lever
Je lever is verantwoordelijk voor het afbreken van hormonen, waaronder het vrouwelijk hormoon oestrogeen. Een gezonde leverfunctie is daarom belangrijk wanneer je klachten hebt die passen bij te veel oestrogeen.
Je ondersteunt je lever onder andere door:
- voldoende water te drinken;
- gevarieerd en vezelrijk te eten;
- alcohol te beperken;
- dagelijks voldoende te bewegen.
3. Beweeg regelmatig
Je hoeft geen intensieve sporter te zijn om je hormonen te ondersteunen. Regelmatige beweging helpt bij het verminderen van stress, ondersteunt een gezond gewicht en draagt bij aan een betere insulinegevoeligheid.
Kies vooral voor een vorm van beweging die je leuk vindt, zoals:
- wandelen;
- fietsen;
- zwemmen;
- yoga;
- krachttraining.
Het belangrijkste is dat je voldoende beweegt op een manier die bij jouw lichaam past.
4. Verminder stress
Chronische stress is één van de grootste verstorende factoren voor je hormonen. Daarom is ontspanning geen luxe, maar een belangrijk onderdeel van hormonale gezondheid.
Probeer dagelijks momenten van rust in te bouwen. Dat kan bijvoorbeeld door:
- een wandeling in de natuur;
- ademhalingsoefeningen;
- meditatie;
- yoga;
- lezen;
- minder tijd op je telefoon.
Kleine veranderingen kunnen op de lange termijn een groot verschil maken.
5. Zorg voor voldoende slaap
Tijdens je slaap herstelt je lichaam en worden belangrijke hormonen gereguleerd. Slecht slapen kan de hormonale balans verstoren en bestaande klachten verergeren.
Probeer daarom:
- een vast slaapritme aan te houden;
- voldoende ontspanning te nemen voor het slapengaan;
- beeldschermen in de avond te beperken;
- je slaapkamer donker en koel te houden.
Conclusie: oestrogeendominantie herkennen en aanpakken
Oestrogeendominantie kan een grote invloed hebben op hoe je je dagelijks voelt. Klachten zoals vermoeidheid, stemmingswisselingen, hevige menstruaties of moeite met afvallen worden vaak als normaal beschouwd, terwijl ze ook kunnen wijzen op een hormonale disbalans.
Door de signalen van je lichaam serieus te nemen en aandacht te besteden aan voeding, beweging, slaap en stress, kun je je hormonen op een natuurlijke manier ondersteunen.
