Bij lipoedeem denken veel vrouwen dat ze simpelweg moeten afvallen of meer moeten sporten. Toch blijven hun benen pijnlijk, zwaar en gevoelig, terwijl blauwe plekken snel ontstaan en het vet op bepaalde plekken niet lijkt te verdwijnen. In veel gevallen is er meer aan de hand dan alleen overgewicht of cellulite. Lipoedeem is een chronische aandoening die nog regelmatig wordt gemist of verkeerd wordt gediagnosticeerd.
Omdat de kennis over lipoedeem nog niet overal even groot is, lopen veel vrouwen jarenlang rond zonder de juiste uitleg of behandeling.
In deze blog lees je wat lipoedeem precies is, welke symptomen erbij horen, hoe het verschilt van cellulite en lymfoedeem, welke vier stadia van lipoedeem er zijn en wat helpt bij lipoedeem.
Vergeet niet om mijn gratis e-book Wat je hormonen je écht willen vertellen te downloaden. Je vindt ’m onderaan deze blog.
lipoedeem wat is dat?
Lipoedeem is een chronische aandoening waarbij vetweefsel zich abnormaal verdeelt over het lichaam. De vetophoping ontstaat meestal symmetrisch aan de benen, heupen, billen en soms ook aan de armen. Opvallend is dat de voeten en handen meestal niet worden aangedaan.
Veel mensen denken dat lipoedeem hetzelfde is als overgewicht, maar dat is niet het geval. De vetophopingen reageren vaak nauwelijks op afvallen of intensief sporten. Natuurlijk kan een gezonde leefstijl bijdragen aan de algehele gezondheid, maar alleen afvallen lost lipoedeem meestal niet op.
Lipoedeem komt vrijwel uitsluitend voor bij vrouwen en ontstaat vaak tijdens hormonale veranderingen, zoals de puberteit, een zwangerschap of de menopauze. Daarnaast lijkt erfelijkheid een belangrijke rol te spelen. Naar schatting heeft ongeveer 80% van de vrouwen met lipoedeem een familielid met vergelijkbare klachten.
Lipoedeem herkennen: dit zijn de meest voorkomende symptomen
Lipoedeem ontwikkelt zich meestal langzaam. Veel vrouwen merken dat hun benen steeds zwaarder aanvoelen of dat ze ondanks gezond eten en bewegen geen verschil zien in de omvang van hun benen of armen.
Veelvoorkomende symptomen van lipoedeem zijn:
- Pijnlijke of gevoelige benen.
- Een zwaar en vermoeid gevoel.
- Snel blauwe plekken.
- Drukpijn bij aanraking.
- Zwelling die gedurende de dag toeneemt.
- Symmetrische vetophopingen aan beide benen of armen.
- Weinig resultaat van afvallen op de aangedane plekken.
- Slap of bobbelig vetweefsel.
- Cellulite of een sinaasappelhuid.
- Een duidelijk verschil tussen de kledingmaat van het boven- en onderlichaam.
Een belangrijk kenmerk is dat de voeten meestal niet opzwellen. Hierdoor ontstaat vaak een duidelijke overgang bij de enkels, iets wat artsen regelmatig gebruiken bij het herkennen van lipoedeem.
Lipoedeem en cellulite: wat is het verschil?
Lipoedeem en cellulite worden vaak met elkaar verward, terwijl het twee verschillende aandoeningen zijn.
Cellulite is een verandering van de huidstructuur waarbij de huid een sinaasappelachtige uitstraling krijgt. Dit komt zeer veel voor en is op zichzelf onschuldig. Het veroorzaakt meestal geen pijn of andere lichamelijke klachten.
Bij lipoedeem gaat het juist om een aandoening van het vetweefsel. Hierbij ontstaan pijn, gevoeligheid, zwaarte, vermoeidheid en zwelling. De huid kan daarnaast ook cellulite vertonen, maar cellulite is niet de oorzaak van lipoedeem.
Wanneer iemand alleen een sinaasappelhuid heeft zonder pijn of andere klachten, is er meestal geen sprake van lipoedeem. Ervaar je echter ook pijn, drukgevoeligheid en zware benen, dan is het verstandig om verder onderzoek te laten doen.
Lipoedeem en lymfoedeem: twee verschillende aandoeningen
Ook lipoedeem en lymfoedeem worden regelmatig met elkaar verward.
Lymfoedeem is een aandoening waarbij vocht zich ophoopt doordat het lymfestelsel het vocht onvoldoende afvoert. Hierdoor ontstaat een zichtbare zwelling waarin vaak een kuiltje ontstaat wanneer je met een vinger op de huid drukt.
Bij lipoedeem is er juist sprake van afwijkend vetweefsel. Hoewel vetweefsel vocht kan vasthouden, is de aandoening zelf geen vochtophoping. Wel kunnen beide aandoeningen tegelijkertijd voorkomen. Vooral in een later stadium van lipoedeem kan ook lymfoedeem ontstaan. Een juiste diagnose is belangrijk, omdat de behandeling van lymfoedeem verschilt van die van lipoedeem.
Wat is lipoedeem oorzaak?
De exacte oorzaak van lipoedeem is nog niet volledig bekend, maar onderzoekers vermoeden dat meerdere factoren een rol spelen.
Erfelijkheid lijkt één van de belangrijkste oorzaken te zijn. Bij een groot deel van de vrouwen komt lipoedeem ook voor binnen de familie.
Daarnaast spelen hormonen waarschijnlijk een grote rol. Klachten ontstaan of verergeren vaak tijdens:
- de puberteit;
- een zwangerschap;
- de menopauze;
- hormonale veranderingen, zoals het gebruik van de anticonceptiepil.
Omdat lipoedeem vooral bij vrouwen voorkomt, wordt gedacht dat oestrogenen invloed hebben op het ontstaan en de ontwikkeling van de aandoening.
De vier stadia van lipoedeem
Lipoedeem ontwikkelt zich meestal geleidelijk. De klachten nemen vaak langzaam toe en worden onderverdeeld in vier verschillende stadia.
Fase 1 van lipoedeem
In de eerste fase oogt de huid nog glad en egaal, terwijl het vetweefsel onder de huid al verdikt is. Kleine vetknobbeltjes kunnen voelbaar zijn en de benen voelen vaak zwaar, gespannen en gevoelig aan. Blauwe plekken ontstaan gemakkelijk en zwelling neemt gedurende de dag toe, maar vermindert meestal na rust.
Fase 2 van lipoedeem
In fase 2 wordt de huid onregelmatiger. De vetknobbels zijn duidelijk voelbaar en het vetweefsel voelt steviger aan. De contouren van de benen veranderen en pijn en zwelling nemen meestal verder toe.
Fase 3 van lipoedeem
Tijdens fase 3 ontstaan grotere vetlobben en raken de benen of armen duidelijk vervormd. De huid voelt dikker en steviger aan en bewegen kan steeds moeilijker worden. Pijn en gevoeligheid zijn vaak ernstig en er kunnen huidplooien ontstaan.
Fase 4 van lipoedeem
In de vierde en laatste fase ontstaat naast lipoedeem vaak ook lymfoedeem. Door de combinatie van afwijkend vetweefsel en vochtophoping nemen de klachten verder toe. Zwelling blijft aanwezig, bewegen wordt moeilijker en de belasting op het lichaam neemt sterk toe.
Behandeling van lipoedeem: een brede en persoonlijke aanpak
Hoewel lipoedeem een chronische aandoening is, betekent dit niet dat je niets kunt doen. Een behandeling richt zich niet alleen op het verminderen van klachten, maar ook op het verbeteren van je kwaliteit van leven.
Een belangrijke eerste stap is om te onderzoeken of er sprake is van een hormonale disbalans of andere verstoringen die de klachten kunnen beïnvloeden. Door de mogelijke oorzaak goed in kaart te brengen, kan een behandeling beter worden afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Wil je weten welke hormonale verstoringen mogelijk bijdragen aan jouw klachten? In mijn persoonlijke 1-op-1 Hormonen in Balans traject van drie maanden brengen we met een uitgebreide hormoonanalyse de oorzaak van jouw hormonale disbalans in kaart. Samen werken we stap voor stap aan een persoonlijk plan met voeding, leefstijl, darmgezondheid en gerichte begeleiding, zodat je jouw lichaam beter leert begrijpen en ondersteunen.
Een brede aanpak kan bestaan uit:
- Voeding die het lichaam ondersteunt en ontstekingsbevorderende prikkels zoveel mogelijk beperkt.
- Een gezonde leefstijl met voldoende slaap en herstel.
- Het verbeteren van de darmgezondheid, omdat een goed werkende darm belangrijk is voor de algehele gezondheid.
- De juiste vorm van beweging. Intensief sporten is niet altijd de oplossing, maar regelmatig en passend bewegen kan helpen om de doorbloeding en mobiliteit te ondersteunen.
- Het stimuleren van het lymfestelsel, bijvoorbeeld door voldoende beweging en een gezonde leefstijl. Indien nodig kan lymfedrainage een waardevolle aanvulling zijn.
- Het verminderen van langdurige stress, omdat stress invloed heeft op de hormoonhuishouding en het herstelvermogen van het lichaam.
Iedere vrouw met lipoedeem is anders. Daarom bestaat er geen standaardbehandeling die voor iedereen werkt. Door te kijken naar het totaalplaatje en de onderliggende factoren, kan een persoonlijke aanpak bijdragen aan het verminderen van klachten en het ondersteunen van het lichaam. Met de juiste begeleiding krijg je meer inzicht in wat jouw lichaam nodig heeft en werk je stap voor stap aan een duurzame hormonale balans.
Conclusie: lipoedeem herkennen is de eerste stap naar herstel
Lipoedeem is een chronische aandoening die veel meer impact heeft dan alleen het uiterlijk. Pijnlijke en zware benen, snel blauwe plekken, vermoeidheid en vetophopingen die nauwelijks reageren op afvallen of sporten kunnen allemaal signalen zijn van lipoedeem. Helaas worden deze klachten nog te vaak niet herkend, waardoor veel vrouwen jarenlang zonder de juiste begeleiding rondlopen.
Hoewel lipoedeem niet kan worden genezen, kun je wél veel doen om je lichaam beter te ondersteunen. Door verder te kijken dan alleen de symptomen en aandacht te besteden aan hormonale balans, voeding, darmgezondheid, leefstijl, beweging en stress, is het mogelijk om meer inzicht te krijgen in je klachten en je kwaliteit van leven te verbeteren.
Veelgestelde vragen over lipoedeem
Hoe wordt lipoedeem vastgesteld?
Vermoed je dat je lipoedeem hebt? Een dermatoloog heeft vaak veel kennis van lipoedeem en kan onderzoeken of jouw klachten passen bij deze aandoening. Op basis van je klachten, een lichamelijk onderzoek en je medische voorgeschiedenis kan de diagnose worden gesteld.
Kun je ook lipoedeem in je armen hebben?
Ja. Hoewel lipoedeem het vaakst voorkomt in de benen, kunnen ook de armen worden aangedaan. De klachten zijn vergelijkbaar: pijn, drukgevoeligheid, een zwaar gevoel en vetophopingen die nauwelijks reageren op afvallen of sporten. Sommige vrouwen ervaren zelfs zoveel gevoeligheid dat een lichte aanraking van de armen al erg pijnlijk kan zijn. De klachten verschillen per persoon, maar lipoedeem beperkt zich dus zeker niet alleen tot de benen.
Wordt lipoedeem vaak verward met obesitas?
Ja, lipoedeem wordt nog regelmatig verward met obesitas. Toch zijn het twee verschillende aandoeningen. Bij obesitas is er sprake van een algemene toename van vetweefsel, terwijl lipoedeem een chronische aandoening is waarbij vet zich symmetrisch ophoopt, meestal in de benen en soms ook in de armen. Daarnaast gaat lipoedeem vaak gepaard met klachten zoals pijn, drukgevoeligheid, zware benen, snel blauwe plekken en vetweefsel dat nauwelijks reageert op afvallen of sporten. Daarom is een juiste diagnose belangrijk, zodat je de begeleiding krijgt die past bij jouw klachten.
