
Ben je sneller moe dan vroeger, slaap je slechter of merk je dat je meer last hebt van PMS? Misschien ben je sneller geïrriteerd, heb je meer behoefte aan zoetigheid of verandert je menstruatiecyclus?
Je denkt misschien als eerste aan je voeding, supplementen of de overgang. Maar ook stress kan invloed hebben op je hormonen. En dan hebben we het niet alleen over grote stressmomenten. Juist wanneer je dagelijks veel ballen in de lucht houdt, weinig rust neemt en altijd maar doorgaat, kan je lichaam moeite krijgen om voldoende te herstellen.
Het stresshormoon cortisol speelt hierbij een belangrijke rol. Dit hormoon helpt je lichaam om met stress om te gaan. Dat is heel nuttig, maar wanneer je stresssysteem langdurig actief blijft, kan dit invloed hebben op je slaap, energie, menstruatiecyclus en stemming.
In deze blog lees je wat het stresshormoon is, wat cortisol doet en hoe stress mogelijk bijdraagt aan hormonale klachten.
Wat is het stresshormoon en wat doet cortisol?
Wanneer we het over het stresshormoon hebben, bedoelen we meestal cortisol. Dit hormoon wordt gemaakt in je bijnieren en helpt je lichaam om te reageren op situaties waarin je extra alert moet zijn.
Stel dat je een belangrijke presentatie hebt, een deadline moet halen of onverwacht ergens van schrikt. Je lichaam maakt zich klaar om in actie te komen. Je hartslag gaat omhoog, je wordt alerter en je lichaam zorgt ervoor dat er voldoende energie beschikbaar is.
Dat is een normale reactie. Cortisol is dus niet slecht. Je hebt het juist nodig.
Cortisol speelt onder andere een rol bij:
- Het regelen van je bloedsuikerspiegel
- Het beschikbaar maken van energie
- Het ondersteunen van je alertheid
- Het regelen van ontstekingsreacties
- Je natuurlijke dag- en nachtritme
Normaal gesproken is cortisol in de ochtend hoger, zodat je wakker wordt en aan je dag kunt beginnen. In de avond hoort het niveau geleidelijk te dalen, zodat je lichaam zich kan voorbereiden op de nacht.
Het probleem ontstaat niet doordat je cortisol hebt, maar wanneer je lichaam langdurig veel stress ervaart en onvoldoende herstel krijgt.
Wat doet stress met je hormonen?
Je hormonen werken met elkaar samen. Je stresssysteem, menstruatiecyclus, slaap en energieniveau beïnvloeden elkaar.
Wanneer je langdurig stress ervaart, maakt je lichaam gebruik van verschillende systemen om hiermee om te gaan. Daarbij kan de samenwerking tussen je stresssysteem en je voortplantingshormonen veranderen.
Je lichaam heeft namelijk niet alleen energie nodig om te functioneren, maar ook om te herstellen, te menstrueren en een eisprong te laten plaatsvinden.
Bij langdurige stress kan je lichaam minder prioriteit geven aan processen die op dat moment niet noodzakelijk zijn voor directe overleving.
Dit kan bijvoorbeeld invloed hebben op:
- De regelmaat van je menstruatie
- Het plaatsvinden van een eisprong
- De aanmaak van progesteron na de eisprong
- Je slaap en herstel
- Je stemming en energieniveau
Dat betekent niet dat stress automatisch de oorzaak is van jouw hormonale klachten. Ook andere factoren, zoals de perimenopauze, PMOS, schildklierproblemen of andere gezondheidsproblemen, kunnen een rol spelen.
Maar stress is wel een belangrijke factor om mee te nemen wanneer je wilt begrijpen waarom je lichaam anders reageert dan vroeger.
Stresshormoon en PMS: waarom krijg je meer klachten?
Heb je iedere maand last van PMS en merk je dat je klachten erger zijn in drukke periodes? Dan herken je misschien hoe sterk stress en je menstruatiecyclus elkaar kunnen beïnvloeden.
In de dagen voor je menstruatie verandert de verhouding tussen oestrogeen en progesteron. Je lichaam reageert in deze fase anders dan tijdens de eerste helft van je cyclus.
Wanneer je daarnaast veel stress ervaart, weinig slaapt of nauwelijks tijd hebt om te herstellen, kan dit ervoor zorgen dat je je nog minder prettig voelt.
Je kunt bijvoorbeeld merken dat je:
- Sneller geïrriteerd bent
- Meer behoefte hebt aan chocolade of andere zoetigheden
- Slechter slaapt
- Minder energie hebt
- Je sneller overweldigd voelt
- Meer last hebt van hoofdpijn of spanning
Stress kan PMS klachten versterken, maar is niet de enige mogelijke oorzaak.
Heb je iedere maand last van PMS? Dan is het interessant om niet alleen naar je cyclus te kijken, maar ook naar je dagelijkse stress, slaap, voeding en herstel.
Hoe herken je dat stress invloed heeft op je lichaam?
Je lichaam geeft regelmatig signalen wanneer de belasting groter is dan het herstel. Alleen zijn we vaak gewend om deze signalen te negeren.
Misschien herken je één of meerdere van onderstaande klachten.
Je bent moe, maar kunt moeilijk ontspannen
Je bent de hele dag druk geweest en ploft ’s avonds op de bank. Toch blijft je hoofd doorgaan. Je denkt aan alles wat je nog moet doen en komt moeilijk tot rust.
Je slaapt slechter
Je valt moeilijk in slaap, wordt regelmatig wakker of voelt je ’s morgens niet uitgerust. Stress kan je slaap verstoren, terwijl een slechte nachtrust je stressgevoeligheid weer kan vergroten.
Je hebt meer trek in zoetigheid
Wanneer je veel van jezelf vraagt, kan je behoefte aan snelle energie toenemen. Je grijpt misschien vaker naar chocolade, koekjes of snacks.
Je bent sneller emotioneel of geïrriteerd
Kleine dingen kunnen ineens veel groter voelen. Je hebt minder geduld en merkt dat je sneller uit je slof schiet.
Je menstruatie verandert
Langdurige stress kan invloed hebben op de aansturing van je menstruatiecyclus. Bij sommige vrouwen wordt de cyclus langer, korter of onregelmatiger.
Deze klachten kunnen verschillende oorzaken hebben. Zie ze daarom niet direct als bewijs dat je cortisol te hoog is, maar als signalen om eens naar het totaalplaatje te kijken.
Waarom alleen ontspannen niet altijd voldoende is
Een avondje op de bank, een wandeling of een weekendje weg kan heerlijk zijn. Maar wanneer je maandag weer precies hetzelfde drukke leven hebt, is de kans groot dat je lichaam opnieuw veel belasting ervaart.
Rust gaat namelijk niet alleen over een vakantie of een massage. Het gaat ook over de manier waarop je iedere dag leeft.
Denk eens na over de volgende vragen:
- Neem ik gedurende de dag voldoende pauzes?
- Sla ik regelmatig mijn lunch over omdat ik te druk ben?
- Ga ik vaak over mijn eigen grenzen?
- Verwacht ik te veel van mezelf?
- Heb ik voldoende tijd om te slapen?
- Doe ik dingen waar ik energie van krijg?
- Ben ik de hele dag bereikbaar voor anderen?
Je hoeft niet ineens je hele leven om te gooien. Juist kleine veranderingen die je dagelijks kunt volhouden, kunnen helpen om meer ruimte te maken voor herstel.
Hoe kun je je stresshormoon ondersteunen?
Je hoeft stress niet volledig uit je leven te verwijderen. Dat is ook helemaal niet mogelijk. Het gaat erom dat je lichaam voldoende mogelijkheden krijgt om te herstellen.
Een paar praktische aandachtspunten:
1. Begin je dag met voldoende voeding
Wanneer je ‘s morgens weinig eet en pas laat aan je eerste maaltijd begint, kan dat voor sommige vrouwen minder goed uitpakken. Zeker wanneer je al veel stress ervaart.
Een voedzaam ontbijt met eiwitten, vezels en gezonde vetten helpt je om je energie gedurende de ochtend beter te ondersteunen.
2. Zorg voor voldoende slaap
Probeer zoveel mogelijk een vast slaapritme aan te houden. Ga niet iedere avond tot laat door en geef jezelf tijd om af te schakelen voordat je naar bed gaat.
3. Beweeg, maar luister naar je lichaam
Wandelen, fietsen, yoga en krachttraining kunnen helpen bij het verminderen van stress. Maar meer sporten is niet altijd beter. Wanneer je al uitgeput bent, kan extra intensieve training juist een grotere belasting zijn.
4. Maak kleine rustmomenten
Je hoeft niet iedere dag een uur te mediteren. Even naar buiten, rustig lunchen of een paar minuten bewust ademhalen kan al een fijne onderbreking zijn.
5. Kijk naar je dagelijkse stress
Soms zit de grootste verandering niet in voeding of supplementen, maar in wat je iedere dag van jezelf vraagt.
Blijf je last houden van PMS, vermoeidheid, slecht slapen of andere hormonale klachten? Dan is het verstandig om niet alleen naar cortisol of stress te kijken. In mijn Hormonen in Balans 1-op-1 traject kijken we samen hiernaar.
Conclusie: stresshormoon en hormonen werken nauw samen
Het stresshormoon cortisol is onmisbaar voor je lichaam. Het helpt je om alert te zijn, energie beschikbaar te maken en te reageren op uitdagingen.
Wanneer stress langdurig aanwezig blijft en je onvoldoende herstelt, kan dit invloed hebben op je slaap, menstruatiecyclus, stemming en energieniveau.
Heb je hormonale klachten? Kijk dan niet alleen naar je hormonen, maar ook naar de manier waarop je dagelijks leeft.
Je hoeft niet alles perfect te doen. Het gaat om kleine veranderingen die bij jou passen en die je ook op drukke dagen kunt volhouden.
Herken jij de invloed van stress op jouw lichaam? En wat helpt jou om meer rust te krijgen?



