Veel vrouwen merken dat hun PMS klachten erger worden tijdens stressvolle periodes. Je bent sneller geïrriteerd, slaapt slechter, voelt je emotioneler of hebt meer last van eetbuien. Vaak wordt gedacht dat je hormonen ineens “uit balans” zijn. Maar wist je dat stress daar een grote rol in speelt?
Stress heeft namelijk invloed op je eisprong, de aanmaak van progesteron en zelfs op de stof GABA, die je helpt ontspannen. Als deze processen worden verstoord, kunnen PMS klachten toenemen.
In deze blog lees je hoe stress en PMS elkaar negatief kunnen beïnvloeden, waarom een gezonde eisprong zo belangrijk is en wat je kunt doen om je hormonen op een natuurlijke manier te ondersteunen.
Vergeet niet om mijn gratis e-book Wat je hormonen je écht willen vertellen te downloaden. Je vindt ’m onderaan deze blog.
Waarom stress PMS kan verergeren
Wanneer we aan stress denken, denken we vaak aan een drukke baan of een overvolle agenda. Maar voor je lichaam betekent stress veel meer dan dat.
Stress kan ook ontstaan door:
- Te weinig eten of lijnen
- Bloedsuikerschommelingen
- Slecht slapen
- Te intensief sporten
- Darmproblemen of ontstekingen
- Voeding die je lichaam niet goed verdraagt
- Een slecht werkende schildklier
- Emotionele spanning
- Altijd sterk moeten zijn
- Perfectionisme of moeite met grenzen aangeven
Je lichaam maakt geen onderscheid tussen lichamelijke en emotionele stress. Het ziet alles als een signaal dat er eerst moet worden overleefd. Daardoor krijgen andere processen, zoals de voortplanting, minder prioriteit.
En juist daar begint vaak het probleem bij stress en PMS.
Waarom de eisprong belangrijk is bij PMS
Veel vrouwen denken vooral aan hun menstruatie, maar de eisprong is eigenlijk het belangrijkste moment van je cyclus.
Een gezonde vrouw die geen hormonale anticonceptie gebruikt, heeft normaal gesproken iedere maand een eisprong. Ook als je geen kinderwens hebt, is een eisprong belangrijk. Zonder eisprong maakt je lichaam namelijk nauwelijks progesteron aan, een hormoon dat een grote invloed heeft op hoe je je voelt in de tweede helft van je cyclus.
Wanneer een eisprong uitblijft of minder goed verloopt, blijft ook de progesteronproductie achter. Hierdoor kan de balans tussen oestrogeen en progesteron verstoord raken, waardoor de kans op PMS klachten toeneemt.
Daarom zijn PMS en de eisprong onlosmakelijk met elkaar verbonden.
PMS en progesteron: waarom dit hormoon zo belangrijk is
Veel vrouwen denken dat hun progesteron zomaar te laag is. In werkelijkheid is dat vaak niet het geval. Progesteron wordt pas aangemaakt na een succesvolle eisprong. Als de eisprong wordt verstoord of uitblijft, kan je lichaam dus ook minder progesteron produceren.
Progesteron wordt niet voor niets het rusthormoon genoemd. Het helpt je zenuwstelsel te ontspannen, ondersteunt een goede nachtrust, draagt bij aan een stabiele stemming en houdt oestrogeen in balans. Daarnaast bereidt het het baarmoederslijmvlies voor op een mogelijke zwangerschap.
Wanneer je te weinig progesteron aanmaakt, kun je meer last krijgen van klachten zoals prikkelbaarheid, stemmingswisselingen, gevoelige borsten, hoofdpijn en slaapproblemen. Verderop in deze blog lees je hoe progesteron via de neurotransmitter GABA bijdraagt aan rust in je brein en waarom stress dit proces kan verstoren.
Hoe stress je progesteron onderdrukt
Ons hormonale systeem wordt aangestuurd vanuit de hersenen, door de hypothalamus en de hypofyse. Zij regelen verschillende systemen in het lichaam, waaronder:
- de stress-as;
- de schildklier-as;
- de voortplantings-as.
Deze systemen werken niet allemaal tegelijk met dezelfde prioriteit. Overleven gaat altijd vóór voortplanting.
Wanneer je lichaam langdurig stress ervaart, maakt het meer cortisol aan. Cortisol is noodzakelijk om met stress om te gaan, maar een langdurig verhoogde cortisolspiegel kan de eisprong verstoren.
Daardoor wordt er minder progesteron aangemaakt. Je lichaam denkt als het ware: “Dit is geen geschikt moment voor een zwangerschap. Eerst moet de veiligheid worden hersteld.”
Dat is een slimme overlevingsreactie van je lichaam, maar het kan er wel voor zorgen dat je menstruatie onregelmatig wordt of dat PMS klachten toenemen.
Bij sommige vrouwen blijft de eisprong zelfs helemaal uit, waardoor de menstruatie onregelmatig wordt. Soms wordt uiteindelijk de diagnose PCOS gesteld, terwijl langdurige stress een belangrijke rol kan spelen.
GABA en PMS: waarom je je minder rustig voelt
Misschien heb je nog nooit van GABA gehoord, maar deze stof speelt een belangrijke rol bij PMS.
GABA is een neurotransmitter die je zenuwstelsel helpt ontspannen. Je kunt het zien als de natuurlijke rem van je brein. Het helpt je om rustiger te worden, beter te slapen en minder snel overprikkeld te raken.
Progesteron versterkt de werking van GABA.
Wanneer je na de eisprong voldoende progesteron aanmaakt, ervaar je vaak meer rust en ontspanning.
Maar als stress de eisprong remt en daardoor de progesteronproductie verlaagt, wordt ook de werking van GABA minder sterk.
Dat kan leiden tot klachten zoals:
- sneller huilen;
- prikkelbaarheid;
- angstige gevoelens;
- piekeren;
- onrust;
- slaapproblemen.
De relatie tussen GABA en PMS laat zien dat hormonale klachten niet alleen over je hormonen gaan, maar ook over de manier waarop je hersenen reageren op stress.
Welke vormen van stress verstoren je hormonen?
Stress is veel breder dan alleen mentale druk.
Ook deze factoren kunnen je hormonen beïnvloeden:
- een instabiele bloedsuikerspiegel;
- chronisch slaaptekort;
- langdurige darmproblemen;
- ontstekingen;
- een voeding die niet goed bij je past;
- tekorten aan voedingsstoffen;
- te intensief sporten zonder voldoende herstel;
- perfectionisme;
- voortdurend ‘aan’ staan.
Wanneer meerdere van deze factoren tegelijk aanwezig zijn, blijft je lichaam in een overlevingsmodus. Daardoor krijgt het herstellen van je hormonen minder aandacht.
Heb jij het gevoel dat stress en hormonale klachten elkaar blijven versterken en wil je weten wat jouw lichaam nodig heeft om weer in balans te komen? In mijn Hormonen in Balans 1-op-1 traject kijken we samen naar jouw hormonen, leefstijl en de factoren die jouw klachten beïnvloeden, zodat je weer meer energie en grip op je lichaam krijgt.
Wat kun je doen om stress en PMS te verminderen?
Je kunt je hormonen niet dwingen om meer progesteron aan te maken. Wel kun je de omstandigheden creëren waarin je lichaam zich veilig genoeg voelt om weer goed te functioneren.
Een paar eenvoudige eerste stappen zijn:
- Zorg voor een stabiele bloedsuikerspiegel door regelmatig en voedzaam te eten.
- Neem voldoende rustmomenten gedurende de dag.
- Plan niet iedere dag helemaal vol.
- Beweeg regelmatig, maar voorkom overbelasting.
- Zorg voor voldoende slaap.
- Ondersteun je darmgezondheid met volwaardige voeding.
- Leer de signalen van je lichaam herkennen.
Een waardevolle eerste stap is om je cyclus te observeren. Noteer hoe je je voelt tijdens de verschillende fases van je cyclus, hoeveel energie je hebt, hoe je slaapt en welke klachten je ervaart.
Zo ontdek je patronen en begrijp je steeds beter wat jouw lichaam nodig heeft.
Conclusie: Stress en PMS, begrijp wat er in je lichaam gebeurt
Veel vrouwen denken dat hun progesteron zomaar te laag is. In werkelijkheid is dat vaak het gevolg van een lichaam dat langdurig onder druk staat.
Wanneer stress de eisprong verstoort, wordt er minder progesteron aangemaakt. Daardoor neemt ook de werking van GABA af en kun je meer last krijgen van PMS klachten zoals prikkelbaarheid, slecht slapen en stemmingswisselingen.
Door niet alleen naar je hormonen te kijken, maar ook naar je stressniveau, voeding, darmgezondheid en leefstijl, pak je de oorzaak aan in plaats van alleen de symptomen. Dat geeft je lichaam de kans om weer in balans te komen.
Veelgestelde vragen over stress en PMS
Kan ik PMS verminderen door mijn stress te verlagen?
Stress verminderen kan een belangrijke stap zijn bij het ondersteunen van je hormoonbalans. Door je lichaam meer rust en herstelmomenten te geven, ondersteun je processen zoals een gezonde eisprong en progesteronaanmaak.
Hoe weet ik of mijn PMS door stress wordt veroorzaakt?
Stressgerelateerde PMS klachten herken je vaak doordat klachten toenemen tijdens drukke periodes. Denk aan meer prikkelbaarheid, slechter slapen, meer cravings, vermoeidheid of een kortere lont.
Waarom heb ik wel een menstruatie maar misschien geen goede eisprong?
Een bloeding betekent niet altijd dat er een eisprong heeft plaatsgevonden. Wanneer de eisprong minder goed verloopt, kan de progesteronaanmaak lager zijn en kunnen PMS klachten ontstaan.
