Opvliegers verminderen: wat helpt tegen warmteaanvallen bij vrouwen?

Opvliegers verminderen, maar hoe pak je dat in hemelsnaam aan? Niets is zo vervelend als je ineens een golf van warmte door je lichaam voelt trekken. Je gezicht wordt rood, je hartslag gaat omhoog en het zweet breekt je uit. Soms sta je midden in een gesprek ineens te wapperen met je handen of wil je het liefst alle kleding uittrekken.

Voor veel vrouwen rond de veertig en vijftig zijn warmteaanvallen een terugkerend probleem. Soms heb je er overdag last van, maar ze kunnen je ook midden in de nacht wakker maken. En dat merk je de volgende dag: je bent moe, hebt minder energie en kunt je moeilijker concentreren.

Misschien herken je het wel. Je probeert gezond te eten, voldoende te bewegen en op tijd naar bed te gaan, maar die warmteaanvallen blijven terugkomen.

Wat kun je doen om opvliegers te verminderen? En welke rol spelen stress, voeding en je nachtrust?

In deze blog lees je wat opvliegers zijn, waarom je ze krijgt en welke 7 praktische tips je kunnen helpen om er beter mee om te gaan

Wat zijn opvliegers en hoe herken je warmteaanvallen?

Opvliegers zijn plotselinge warmteaanvallen die vaak beginnen in je gezicht, hals, nek of borst. Je kunt het gevoel hebben dat je van binnenuit helemaal warm wordt. Daarna kun je gaan zweten en soms gaat je hart sneller kloppen. Het kan ook gebeuren dat je na de warmteaanval juist gaat rillen.

Een opvlieger duurt meestal een paar minuten, maar soms ook langer. Hoe vaak je ze krijgt, verschilt per vrouw. De ene vrouw heeft er een paar per week, terwijl de andere meerdere keren per dag een warmteaanval krijgt.

Je kunt opvliegers op verschillende momenten ervaren:

  • Overdag, bijvoorbeeld tijdens je werk of wanneer je boodschappen doet.
  • In de avond, wanneer je op de bank zit of juist wilt ontspannen.
  • Tijdens de nacht, waardoor je wakker wordt met een bezweet lichaam.
  • Bij het wakker worden, waarbij je ineens een golf van warmte voelt.

Ook nachtelijk zweten komt regelmatig voor tijdens de overgang. Je wordt bijvoorbeeld wakker met een nat nachthemd of bezweet beddengoed.

Heb je naast warmteaanvallen ook last van overmatig zweten? Lees dan ook mijn blog over hormoonzweet en hoe je het kunt verminderen.

Waarom krijg je plotselinge warmteaanvallen als vrouw?

De belangrijkste oorzaak van opvliegers tijdens de overgang is de verandering van je hormonen, vooral de schommelingen en daling van oestrogeen.

Oestrogeen heeft verschillende taken in je lichaam. Een daarvan is het helpen regelen van je lichaamstemperatuur. In je hersenen zit een soort thermostaat die ervoor zorgt dat je lichaam niet te warm of te koud wordt.

Tijdens de overgang verandert de hoeveelheid oestrogeen. Daardoor wordt deze thermostaat gevoeliger voor kleine veranderingen in temperatuur.

Je lichaam denkt dan soms dat het te warm wordt, terwijl dat eigenlijk niet zo is. Het probeert zichzelf af te koelen door de bloedvaten in je huid wijder te maken. Hierdoor krijg je een warm gevoel, wordt je huid rood en ga je zweten.

Dit verklaart waarom je soms uit het niets een warmteaanval krijgt, terwijl je helemaal niet aan het sporten bent of in een warme ruimte staat.

Kun je al opvliegers krijgen rond je veertigste?

Ja, dat kan. De overgang begint bij vrouwen niet op hetzelfde moment. Sommige vrouwen merken rond hun veertigste al veranderingen in hun menstruatie en krijgen de eerste overgangsklachten.

Dit noemen we de perimenopauze. In deze periode kunnen je hormonen flink schommelen. Je menstruatie kan veranderen en je kunt bijvoorbeeld last krijgen van opvliegers, slecht slapen, stemmingswisselingen of vermoeidheid.

Je hoeft dus niet te wachten tot je menstruatie helemaal stopt voordat je overgangsklachten kunt ervaren.

Wat triggert warmteaanvallen tijdens de overgang?

De hormonale veranderingen zijn de belangrijkste oorzaak van opvliegers. Maar er zijn ook omstandigheden die een warmteaanval kunnen uitlokken of erger kunnen laten aanvoelen.

Denk bijvoorbeeld aan alcohol, een warme omgeving, stress of pittig eten. Niet iedere vrouw reageert op dezelfde dingen. Wat bij de ene vrouw een opvlieger veroorzaakt, hoeft bij de andere vrouw helemaal geen probleem te zijn.

Stress en warmteaanvallen

Heb je een drukke periode achter de rug? Moet je veel regelen voor je werk, gezin en sociale leven? Dan kan het zijn dat je merkt dat je lichaam minder goed tot rust komt.

Bij stress maakt je lichaam onder andere cortisol aan. Dit is een hormoon dat je helpt om met spannende of drukke situaties om te gaan.

Stress is niet de oorzaak van de hormonale veranderingen tijdens de overgang, maar kan wel invloed hebben op hoe je de klachten ervaart. Ook kunnen stress en spanning ervoor zorgen dat je slechter slaapt.

Probeer daarom dagelijks een moment voor jezelf te nemen. Dat hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn. Een wandeling, een boek lezen, rustig ademhalen of even helemaal niets doen kan al helpen.

Het gaat er vooral om dat je iets kiest waar jij ontspannen van wordt.

Lees ook mijn blog over waarom stress een grote hormoonverstoorder kan zijn.

Voeding en warmteaanvallen

Kan voeding helpen om opvliegers te verminderen? Jazeker, maar dat verschilt ook weer per vrouw.

Denk aan:

  • Alcohol: vooral ’s avonds kan alcohol bij sommige vrouwen zorgen voor meer warmteaanvallen en nachtelijk zweten.
  • Koffie en andere cafeïnehoudende dranken: merk je dat je na koffie onrustig wordt of het warmer krijgt? Kijk dan eens wat er gebeurt als je minder drinkt.
  • Pittig eten: kruiden en pepers kunnen je lichaam tijdelijk warmer laten aanvoelen.
  • Warme dranken: een hete kop thee of koffie kan bij sommige vrouwen een warmteaanval uitlokken.

Je hoeft deze producten niet direct allemaal te schrappen. Kijk vooral hoe jouw lichaam reageert.

Soja, zoals tofu en tempeh, bevat plantaardige stoffen die fyto-oestrogenen worden genoemd. Er wordt regelmatig gezegd dat deze stoffen helpen tegen opvliegers.

Warmteaanvallen en vermoeidheid: waarom ben je zo moe?

Heb je niet alleen last van warmteaanvallen, maar ben je ook voortdurend moe? Dat kan met elkaar te maken hebben.

Vooral wanneer je ’s nachts last hebt van opvliegers, kan je nachtrust flink verstoord raken. Misschien word je meerdere keren wakker omdat je het plotseling heel warm krijgt. Je gooit je dekbed van je af, trekt je nachthemd uit of moet zelfs je bed verschonen.

Daarna probeer je weer in slaap te vallen. Maar als dit meerdere keren per nacht gebeurt, word je de volgende ochtend niet uitgerust wakker.

Het gevolg kan zijn dat je overdag:

  • Minder energie hebt.
  • Je moeilijker kunt concentreren.
  • Sneller geïrriteerd bent.
  • Meer behoefte hebt aan zoetigheid of snelle energie.
  • Minder zin hebt om te sporten of andere dingen te ondernemen.

Ook stress en een druk leven kunnen bijdragen aan vermoeidheid. Het is dus niet altijd alleen de opvlieger zelf, maar vooral de combinatie van hormonale veranderingen en een verstoorde nachtrust.

Herken je dit? Lees dan ook mijn blog over slecht slapen in de overgang.

Waarom krijg je vooral ’s avonds en ’s nachts warmteaanvallen?

Overdag heb je misschien af en toe een warmteaanval, maar zodra je in bed ligt, lijkt het erger te worden. Hoe kan dat?

Tijdens de overgang kan je lichaamstemperatuurregeling gevoeliger worden. Daardoor kun je ook ’s nachts plotseling een warmteaanval krijgen.

Daarnaast kunnen verschillende omstandigheden meespelen:

  • Je slaapkamer is te warm.
  • Je gebruikt een dik dekbed of warm beddengoed.
  • Je hebt ’s avonds alcohol gedronken.
  • Je hebt laat op de avond koffie gedronken.
  • Je hebt een drukke dag gehad en komt moeilijk tot rust.

Word je regelmatig badend in het zweet wakker? Dan is het goed om te kijken of je daadwerkelijk last hebt van nachtelijke opvliegers. Nachtzweten kan namelijk ook andere oorzaken hebben, zoals bepaalde medicijnen of problemen met je schildklier.

Blijven de klachten aanhouden of twijfel je over de oorzaak? Bespreek dit dan met je huisarts.

Opvliegers verminderen: 7 praktische tips

Je kunt niet altijd voorkomen dat je een warmteaanval krijgt. Wel kun je kijken wat jouw klachten uitlokt en hoe je het jezelf makkelijker maakt.

Dit zijn 7 praktische tips die je kunt proberen.

1. Breng je persoonlijke triggers in kaart

Wat zorgt ervoor dat jij een opvlieger krijgt? Misschien merk je dat je na een glas wijn ’s avonds vaker wakker wordt. Of dat je het tijdens een drukke werkdag ineens heel warm krijgt.

Houd eens twee weken bij wanneer je een warmteaanval krijgt. Schrijf bijvoorbeeld op wat je hebt gegeten en gedronken, hoe je hebt geslapen en hoe druk je dag was.

Zo kun je ontdekken of bepaalde gewoontes invloed hebben op jouw klachten.

2. Let op alcohol, koffie en pittig eten

Alcohol, cafeïne en pittig eten kunnen bij sommige vrouwen warmteaanvallen uitlokken.

Je hoeft niet direct alles te laten staan. Begin bijvoorbeeld met minder alcohol drinken of je laatste kop koffie wat eerder op de dag nemen.

Kijk vervolgens of je verschil merkt. Zo ontdek je wat voor jouw lichaam werkt.

3. Draag kleding in laagjes

Niets is zo vervelend als je het ineens bloedheet krijgt en je geen kleding kunt uittrekken.

Draag daarom liever meerdere dunne laagjes dan één dikke trui. Kies bij voorkeur voor ademende stoffen, zoals katoen.

Zo kun je gemakkelijk iets uittrekken wanneer je een warmteaanval krijgt.

Ook een klein handventilatortje in je tas kan handig zijn als je onderweg bent.

4. Zorg voor een koele slaapkamer

Word je regelmatig ’s nachts zwetend wakker? Kijk dan eens kritisch naar je slaapkamer.

Een paar kleine aanpassingen kunnen het comfortabeler maken:

  • Zet overdag je slaapkamerraam open om de kamer te ventileren.
  • Gebruik ademend beddengoed.
  • Kies een dekbed dat niet te warm is.
  • Leg eventueel een extra nachthemd naast je bed.
  • Zet een ventilator klaar voor als je het plotseling warm krijgt.

Hiermee voorkom je niet altijd een nachtelijke opvlieger, maar kun je het wel aangenamer maken.

5. Neem dagelijks een moment om te ontspannen

Stress en spanning kunnen ervoor zorgen dat je meer last ervaart van warmteaanvallen.

Probeer daarom iedere dag een moment te nemen waarop je niets hoeft. Ga wandelen, doe een ontspanningsoefening of neem rustig de tijd om een boek te lezen.

Vind je het lastig om je hoofd stil te krijgen? Probeer dan eens rustig in en uit te ademen en je aandacht op je ademhaling te richten.

Mindfulness en bepaalde vormen van gedragstherapie kunnen vrouwen helpen om minder last te hebben van opvliegers.

6. Eet regelmatig en gevarieerd

Een gezond voedingspatroon is belangrijk tijdens de overgang. Niet omdat een bepaald voedingsmiddel je opvliegers direct laat verdwijnen, maar omdat je lichaam voedingsstoffen nodig heeft om goed te functioneren.

Zorg voor volwaardige maaltijden met voldoende eiwitten, gezonde vetten, koolhydraten en vezels.

Denk bijvoorbeeld aan:

  • Ontbijt met kwark, fruit, noten en zaden.
  • Een volkoren boterham met ei, avocado of hüttenkäse.
  • Een lunch met voldoende groenten en eiwitten.
  • Een avondmaaltijd met groenten, aardappelen of volkoren granen en vis, vlees of peulvruchten.

Maak het jezelf niet te moeilijk. Je hoeft niet opeens een heel ander eetpatroon aan te leren. Kleine aanpassingen kunnen al een mooie stap zijn naar een gezonder voedingspatroon.

7. Blijf bewegen, maar luister naar je lichaam

Bewegen is goed voor je gezondheid, ook tijdens de overgang. Je hoeft echt niet iedere dag intensief te sporten.

Wandelen, fietsen, zwemmen of krachttraining zijn allemaal goede manieren om in beweging te blijven.

Merk je dat je tijdens het sporten snel oververhit raakt? Kies dan voor een koeler moment op de dag, draag luchtige kleding en neem voldoende pauzes.

Conclusie: opvliegers verminderen begint bij inzicht in jouw lichaam

Opvliegers en warmteaanvallen kunnen behoorlijk vervelend zijn. Zeker wanneer je er overdag regelmatig last van hebt of ’s nachts wakker wordt van het zweten. De hormonale veranderingen tijdens de overgang spelen hierbij een belangrijke rol, maar ook stress, voeding, alcohol en je leefstijl kunnen invloed hebben op hoe je de klachten ervaart.

Je kunt opvliegers niet altijd voorkomen, maar je kunt wel ontdekken wat bij jou een rol speelt en daarmee je opvliegers aanzienlijk verminderen. Breng je persoonlijke triggers in kaart, zorg voor voldoende ontspanning, eet gevarieerd en maak het jezelf ’s nachts zo comfortabel mogelijk.

Blijf je last houden van warmteaanvallen, vermoeidheid of slecht slapen? Dan is het zinvol om verder te kijken dan alleen de opvliegers. Want jouw lichaam is meer dan één klacht.

Patries Hormoonadvies