
Je staat er waarschijnlijk niet bij stil, maar hormonen worden niet alleen door wat je eet, hoeveel je beweegt of hoeveel stress je ervaart beïnvloed, maar ook door de producten die je dagelijks gebruikt hebben invloed op je hormoonhuishouding.
Denk bijvoorbeeld aan je shampoo, deodorant, make-up, plastic bewaarbakjes en schoonmaakmiddelen. In deze producten zitten allemaal chemische stoffen verwerkt die het hormoonsysteem kunnen verstoren. We noemen deze stoffen ook wel hormoonverstorende stoffen of hormoonontregelaars.
We komen er allemaal mee in aanraking. En nee, je hoeft echt niet meteen al je verzorgingsproducten weg te gooien of je hele keuken te vervangen.
Toch is het goed om te weten welke stoffen er zijn, waar je ze kunt tegenkomen en wat je zelf kunt doen om je blootstelling te verminderen.
In deze blog leg ik je uit wat hormoonverstorende stoffen zijn, welke producten je in de gaten kunt houden en hoe je met kleine veranderingen bewuster kunt omgaan met deze stoffen.
Wat zijn hormoonverstorende stoffen en wat doen ze met je hormonen?
Hormoonverstorende stoffen zijn chemische stoffen die de werking van je hormoonsysteem kunnen beïnvloeden. De wetenschappelijke naam hiervoor is Endocrine Disrupting Chemicals (EDC’s).
Je hormonen kun je zien als kleine boodschappers. Ze geven signalen door aan verschillende organen en vertellen je lichaam wat het moet doen. Ze spelen onder andere een rol bij:
- Je menstruatiecyclus en eisprong
- Je vruchtbaarheid
- Je energieniveau
- Je stofwisseling
- Je slaap en stemming
- Je stressreactie
Je kunt je voorstellen dat het belangrijk is dat deze communicatie goed verloopt.
Hormoonverstorende stoffen kunnen deze communicatie op verschillende manieren beïnvloeden. Sommige stoffen kunnen de werking van een lichaamseigen hormoon nabootsen. Andere stoffen kunnen juist de werking van een hormoon blokkeren of invloed hebben op de aanmaak en afbraak ervan.
Een bekend voorbeeld zijn bepaalde bisfenolen. Deze stoffen kunnen zich gedragen als het vrouwelijke geslachtshormoon oestrogeen.
Ook kunnen sommige hormoonverstorende stoffen invloed hebben op andere hormonen, zoals schildklierhormonen.
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bepaalde hormoonverstorende stoffen mogelijk schadelijke effecten op de gezondheid kunnen hebben. Toch is niet van iedere stof precies duidelijk wat de gevolgen zijn bij de hoeveelheden waaraan mensen dagelijks worden blootgesteld.
Het is dus geen reden om bang te worden, maar wel een goede reden om bewuster met je dagelijkse producten om te gaan.
In welke dagelijkse producten zitten hormoonverstorende stoffen?
Je hoeft niet lang te zoeken om producten tegen te komen waarin mogelijk hormoonverstorende stoffen zitten. Ze kunnen voorkomen in verpakkingen, verzorgingsproducten, kleding en huishoudelijke producten.
Het lastige is dat je ze niet kunt zien of ruiken. Daarom is het handig om te weten waar je op kunt letten.
1. Hormoonverstorende stoffen in cosmetica en verzorgingsproducten
Kijk eens in je badkamer. Hoeveel verschillende producten gebruik je dagelijks?
Denk aan shampoo, conditioner, deodorant, bodylotion, gezichtscrème, make-up en parfum. Sommige ingrediënten in verzorgingsproducten staan bekend om hun mogelijke hormoonverstorende eigenschappen.
Voorbeelden zijn:
- Parabenen: dit zijn conserveringsmiddelen die ervoor zorgen dat producten langer houdbaar blijven. Sommige parabenen hebben hormoonverstorende eigenschappen.
- Ftalaten: bepaalde ftalaten worden gebruikt als weekmakers en kunnen ook voorkomen in geurstoffen en cosmetica.
- Triclosan: een antibacteriële stof die vroeger in verschillende verzorgingsproducten werd gebruikt en waarover zorgen bestaan vanwege mogelijke effecten op het hormoonsysteem.
Door bewuster te kiezen voor verzorgingsproducten met een eenvoudige ingrediëntenlijst kun je proberen je blootstelling aan bepaalde stoffen te verminderen.
Let bijvoorbeeld eens op de producten die je meerdere keren per dag gebruikt. Een deodorant, handcrème of parfum lijkt misschien een klein onderdeel van je routine, maar jarenlang dagelijks gebruik telt mee.
2. Hormoonverstorende stoffen in plastic en voedselverpakkingen
Plastic is een andere bekende bron van stoffen waar je op kunt letten.
Een voorbeeld hiervan is bisfenol A (BPA). Deze stof werd onder andere gebruikt bij de productie van bepaalde kunststoffen en coatings aan de binnenkant van voedselverpakkingen.
Sommige bisfenolen kunnen zich gedragen als oestrogeen en daardoor invloed hebben op het hormoonsysteem.
Ook bepaalde ftalaten worden gebruikt als weekmakers om plastic soepel te maken.
Je kunt met deze stoffen in aanraking komen via voedselverpakkingen en andere producten.
Wat kun je doen?
- Bewaar restjes eten in glazen bewaarbakjes
- Gebruik liever geen plastic bakjes om eten in de magnetron te verwarmen
- Kies een drinkfles van glas of roestvrij staal
- Gebruik waar mogelijk glazen potten voor het bewaren van voeding
- Controleer of plastic verpakkingen geschikt zijn voor het gebruik waarvoor je ze wilt gebruiken
Je hoeft niet al het plastic uit je huis te verwijderen. Het gaat vooral om bewuste keuzes bij producten die in contact komen met je eten en drinken.
3. Hormoonverstorende stoffen in voeding en bestrijdingsmiddelen
Ook via je voeding kun je in aanraking komen met chemische stoffen.
Denk bijvoorbeeld aan resten van bestrijdingsmiddelen op groenten en fruit en stoffen die vanuit bepaalde voedselverpakkingen in voeding terecht kunnen komen.
Dat betekent niet dat je vanaf nu alleen nog maar biologisch moet eten. Groenten en fruit blijven juist een belangrijk onderdeel van een gezond voedingspatroon.
Wat kun je doen?
- Was groenten en fruit goed voordat je ze eet
- Kies vaker voor verse, onbewerkte producten, die zitten vaak niet in het plastic verpakt
- Bewaar voeding bij voorkeur in glas in plaats van plastic
Door af te wisselen voorkom je dat je steeds dezelfde voedingsmiddelen en mogelijke verontreinigingen binnenkrijgt.
4. Hormoonverstorende stoffen in kleding en huishoudelijke producten
Ook je kleding en de spullen in je huis kunnen stoffen bevatten waar je lichaam mee in aanraking komt.
Denk bijvoorbeeld aan PFAS. Dit is een verzamelnaam voor een grote groep chemische stoffen die onder andere worden gebruikt vanwege hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen.
Je kunt PFAS bijvoorbeeld tegenkomen in bepaalde waterafstotende kleding, tapijten, meubels en voedselverpakkingen.
Ook schoonmaakmiddelen kunnen verschillende chemische stoffen bevatten. Sommige daarvan kunnen via de huid of door inademing in je lichaam terechtkomen.
Wat kun je doen?
- Was nieuwe kleding voordat je deze draagt
- Kies waar mogelijk voor kleding zonder onnodige water- of vuilafstotende behandelingen
- Ventileer je huis regelmatig
- Gebruik schoonmaakmiddelen waar zo min mogelijk synthetische geurstoffen en onnodige toevoegingen inzitten
5. Hormoonverstorende stoffen in keukenspullen
Je keuken is een plek waar je dagelijks met allerlei materialen in aanraking komt.
Denk aan antiaanbakpannen, plastic spatels, bewaarbakjes en drinkflessen.
Sommige antiaanbaklagen kunnen PFAS bevatten. Ook bepaalde kunststoffen kunnen stoffen afgeven, vooral wanneer ze niet op de juiste manier worden gebruikt.
Wat kun je doen?
- Gebruik glazen of roestvrijstalen bewaarbakjes
- Vervang beschadigde pannen
- Gebruik houten of roestvrijstalen spatels
- Verwarm voeding nooit in plastic
- Kijk bij nieuwe pannen naar de gebruikte materialen en de samenstelling van de antiaanbaklaag
Ook hier geldt: je hoeft niet alles weg te gooien. Je kunt bij vervanging gewoon bewustere keuzes maken.
Welke hormoonverstorende stoffen kun je herkennen?
Er zijn verschillende stoffen waar wetenschappers onderzoek naar doen vanwege hun mogelijke invloed op het hormoonsysteem.
Hieronder vind je een aantal bekende voorbeelden.
BPA (bisfenol A)
BPA is een chemische stof die onder andere werd gebruikt in bepaalde kunststoffen en coatings van voedselverpakkingen. De stof kan zich gedragen als oestrogeen.
Ftalaten
Ftalaten zijn een groep chemische stoffen die onder andere worden gebruikt als weekmakers in plastic. Sommige ftalaten kunnen invloed hebben op het hormoonsysteem.
Parabenen
Parabenen worden gebruikt als conserveringsmiddel in verzorgingsproducten. Sommige soorten hebben een zwakke oestrogeenachtige werking.
PFAS
PFAS is een grote groep chemische stoffen die bekendstaan om hun water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen. Sommige PFAS kunnen verschillende processen in het lichaam beïnvloeden, waaronder processen die met hormonen te maken hebben.
Triclosan
Triclosan is een antibacteriële stof die vroeger in verschillende verzorgingsproducten en huishoudelijke producten werd gebruikt. Er zijn aanwijzingen dat deze stof invloed kan hebben op het hormoonsysteem.
Let op: niet iedere stof uit deze groepen heeft dezelfde eigenschappen of hetzelfde risico. Ook betekent de aanwezigheid van een bepaalde stof niet automatisch dat een product bij normaal gebruik schadelijk is.
Wil je weten welke ingrediënten in een product zitten? Kijk dan op de ingrediëntenlijst of zoek de stof op via Waarzitwat in. Dit is een informatieplatform van onder andere het RIVM waar je meer kunt lezen over stoffen in dagelijkse producten.
Hebben hormoonverstorende stoffen invloed op je hormonale klachten?
Dit is misschien wel de vraag die je jezelf stelt als je last hebt van hormonale klachten.
Kunnen hormoonverstorende stoffen ervoor zorgen dat je meer last hebt van PMS, stemmingswisselingen, hevige menstruaties, overgangsklachten of andere hormonale klachten?
Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bepaalde hormoonverstorende stoffen het hormoonsysteem kunnen beïnvloeden. Er zijn ook verbanden gevonden tussen blootstelling aan bepaalde stoffen en verschillende gezondheidsproblemen.
Het is dus zeker verstandig om eens te kijken welke producten je zelf kunt vervangen door een meer hormoonvriendelijk alternatief. Begin vooral met de producten die je dagelijks gebruikt, want juist daar zit je grootste winst.
Wil je begrijpen waar jouw hormonale klachten vandaan komen? In mijn 1-op-1 traject Hormonen in Balans kijken we verder dan alleen hormoonverstorende stoffen. We brengen jouw klachten, voeding, leefstijl en hormonale situatie in kaart. Op basis daarvan maak ik een persoonlijk plan dat past bij jouw lichaam en dagelijks leven.
Zodat je niet meer zelf hoeft te zoeken naar oplossingen, maar weet welke stappen voor jou belangrijk zijn.
Conclusie: Zo verminder je hormoonverstorende stoffen in je dagelijks leven
Hormoonverstorende stoffen kom je op veel plekken tegen. In verzorgingsproducten, plastic verpakkingen, kleding en verschillende spullen in je keuken. Je kunt er niet helemaal aan ontkomen, maar je kunt wel bewuster omgaan met de producten die je dagelijks gebruikt.
Je hoeft echt niet meteen je hele badkamer leeg te halen of al je keukenspullen te vervangen. Begin gewoon klein. Kijk eens kritisch naar je shampoo, deodorant, bodylotion en make-up. Welke producten gebruik je dagelijks en welke zou je kunnen vervangen door een alternatief met minder ongewenste stoffen? Ook bij het vervangen van plastic bewaarbakjes of oude pannen kun je bewustere keuzes maken.
En vergeet niet: hormonale klachten hebben vaak meerdere oorzaken. Alleen het vervangen van bepaalde producten is dus niet dé oplossing. Ook voeding, stress, slaap, beweging en je menstruatiecyclus spelen een rol.
Welke kleine verandering ga jij als eerste maken om bewuster om te gaan met hormoonverstorende stoffen?



